A King Bee: Difference between revisions

Line 290: Line 290:
  }}</ref> Of course, they only wrote about those Polish crowns that have survived to our times (not many) or that were listed in official inventories of the royal treasure vault. So could it be that one of the Polish monarchs had a private crown, not listed in the inventories, that was adorned with a diamond bee?
  }}</ref> Of course, they only wrote about those Polish crowns that have survived to our times (not many) or that were listed in official inventories of the royal treasure vault. So could it be that one of the Polish monarchs had a private crown, not listed in the inventories, that was adorned with a diamond bee?


 
Here, too, we can trace the sources back to Bessler's German-language ''History of Beekeeping'':


Wzmiankę o&nbsp;owej owadziej ozdobie w&nbsp;koronie polskich królów można znaleźć w&nbsp;cytowanej już ''Historii pszczelarstwa'' autorstwa Besslera:
Wzmiankę o&nbsp;owej owadziej ozdobie w&nbsp;koronie polskich królów można znaleźć w&nbsp;cytowanej już ''Historii pszczelarstwa'' autorstwa Besslera:
Line 297: Line 297:
| In the crown which graced the heads of Polish kings there is a diamond bee. It is supposed to remind the rulers that all virtues are to be found in a healthy and vigorous bee state.
| In the crown which graced the heads of Polish kings there is a diamond bee. It is supposed to remind the rulers that all virtues are to be found in a healthy and vigorous bee state.
| oryg = In der Krone Polens, welche die Häupter de Polenkönige zierte, befindet sich oben eine Biene von Diamant. Dieselbe sollte die Herrscher an alle Tugenden erinnern, welche man in einem gesunden und tatkräftigen Bienenstaat trifft.  
| oryg = In der Krone Polens, welche die Häupter de Polenkönige zierte, befindet sich oben eine Biene von Diamant. Dieselbe sollte die Herrscher an alle Tugenden erinnern, welche man in einem gesunden und tatkräftigen Bienenstaat trifft.  
| źródło = Bessler, ''op. cit.'', s. 218, own translation
| źródło = Bessler, ''op. cit.'', p. 218, own translation
}}
}}


Ale czy mówią o&nbsp;niej jakiekolwiek polskie źródła? Niewiele, ale coś da się znaleźć. Oto fragment artykułu nadesłanego przez anonimowego „pasiecznika z&nbsp;Kresów” do przedwojennego czasopisma ''Pszczelarz polski''. Jest tu mowa zarówno o&nbsp;Piaście kołodzieju-bartniku, jak i&nbsp;o pszczole diamentowej:
But are there any Polish sources that mention the insect-shaped crown element? Not many, but here's an excerpt from an article sent in from an anonymous "apiarist from the Eastern Borderlands" to the interwar magazine ''Polish Beekeeper''. It mention both Piast the Wheelwright-''cum''-Beekeeper and the diamond bee:


{{ Cytat
{{ Cytat
| Nasi polscy dziejopisarze wspominają o&nbsp;Piaście kołodzieju, jego pasiece i&nbsp;gościnności, a&nbsp;zaś historyk J. Lelewel w&nbsp;książce swej „Pszczoła i&nbsp;bartnictwo polskie” podaje, że w&nbsp;Koronie Polskiej widniała pszczoła diamentowa jako pozostałość po pierwszym królu pszczelarzu i&nbsp;jako symbol narodu polskiego.
| Our Polish annalists speak of Piast the Wheelwright, his apiary and his hospitality, while historian J. Lelewel writes in his book ''Bees and Polish Honey Hunting'' that in the Polish crown there was once a diamond bee from the times of our first beekeeping king, as a symbol of the Polish nation.
| oryg = Nasi polscy dziejopisarze wspominają o&nbsp;Piaście kołodzieju, jego pasiece i&nbsp;gościnności, a&nbsp;zaś historyk J. Lelewel w&nbsp;książce swej „Pszczoła i&nbsp;bartnictwo polskie” podaje, że w&nbsp;Koronie Polskiej widniała pszczoła diamentowa jako pozostałość po pierwszym królu pszczelarzu i&nbsp;jako symbol narodu polskiego.
| źródło = {{Cyt  
| źródło = {{Cyt  
  | tytuł    = Pszczelarz polski, sad i&nbsp;pasieka: niezależny ilustrowany miesięcznik
  | tytuł    = Pszczelarz polski, sad i&nbsp;pasieka: niezależny ilustrowany miesięcznik
Line 312: Line 313:
  | rok      = 1930
  | rok      = 1930
  | tom      = 1
  | tom      = 1
  | strony  = 45 i&nbsp;n.
  | strony  = 45 ff.
  }} }}
  }}, own translation }}


No to mamy konkretny trop! Lelewel faktycznie napisał dzieło pt. ''Pszczoły i&nbsp;bartnictwo''. Zobaczmy więc, co tam napisał o&nbsp;diamentowej pszczole:
Now, that's a pretty good lead! Joachim Lelewel, a respectable 19th-century historian, did, in fact, author a book entitled ''Bees and Honey Hunting''. So let's see what exactly he wrote there about the diamond bee.


{{ Cytat  
{{ Cytat  
| <big>Nic</big>
| oryg = <big>Nothing</big>
| oryg = Nic
| źródło = {{Cyt  
| źródło = {{Cyt  
  | tytuł    = Polska: Dzieje i&nbsp;rzeczy jej
  | tytuł    = Polska: Dzieje i&nbsp;rzeczy jej
Line 330: Line 332:
  | tom      = IV
  | tom      = IV
  | strony  = 517
  | strony  = 517
  }} }}
  }}, own translation }}


[[File:Sukienka diamentowa - pszczoła kolorowa.jpg|thumb|left|upright|Pszczoła z&nbsp;sukienki diamentowej Matki Bożej Częstochowskiej]]
[[File:Sukienka diamentowa - pszczoła kolorowa.jpg|thumb|left|upright|A jewelry bee on the diamond dress of Our Lady of Częstochowa]]
Lelewel skupił się na daninach i&nbsp;karach sądowych opłacanych w&nbsp;miodzie i&nbsp;wosku oraz na historii polskiego prawodawstwa dotyczącego hodowli pszczół. Materii niewątpliwie istotnej, skoro do dzisiaj w&nbsp;ustawie tej rangi co kodeks cywilny mamy osobny artykuł dotyczący pościgu za uciekającym rojem.<ref>[http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19640160093 Ustawa z&nbsp;dnia 23 kwietnia 1964&nbsp;r. – Kodeks cywilny,] Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, art. 182</ref> Ale o&nbsp;pszczelich klejnotach – ani słowa. Dlaczego zatem kresowy pasiecznik, pisząc o&nbsp;diamentowej pszczole powołał się na Lelewela? Wydaje mi się, że po odpowiedź musimy wrócić do dzieła Besslera, który po opisie m.in. elekcji polskiego króla przez pszczoły i&nbsp;pszczelego klejnotu w&nbsp;koronie podaje spis polskiej literatury poświęconej pszczelarstwu. I na pierwszym miejscu w&nbsp;tejże bibliografii jest właśnie dziełko Lelewela! Podejrzewam więc, że pasiecznik z&nbsp;Kresów informację o&nbsp;diamentowej pszczole znalazł u&nbsp;Besslera, a&nbsp;za źródło tej wzmianki uznał pierwszą pozycję z&nbsp;bibliografii. Ale to znaczy, że zatoczyliśmy kółko i&nbsp;nadal nie wiemy, skąd Bessler tę diamentową pszczołę wytrzasnął.
What Lelewel focused on were taxes and fines paid in honey and wax, as well as the history of Polish apiculture-related legislation. Which is, arguably, a rather big deal, as even today, an act of law as important as the Polish Civil Code contains a separate article about chasing a runaway bee swarm.<ref>[http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19640160093 Ustawa z&nbsp;dnia 23 kwietnia 1964&nbsp;r. – Kodeks cywilny,] Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, art. 182</ref> But not a single word about bee-shaped jewels. Why, then, did the Borderland beekeeper cite Lelewel when writing about the diamond bee? For this, I believe, we've got back Bessler again. In Bessler's book, the story of a royal election settled by bees and the bee-shaped jewel in the crown if followed by a list of Polish apicultural literature. And the first work on that list is no other than Lelewel's book! My hunch is that the anonymous Borderland beekeeper found the information about the diamond bee in Bessler's book and thought (wrongly) that it was taken from the first source listed in the bibliography. Only, this means that we've made a full circle and we still don't know Bessler got that diamond bee from.


[[File:MBC w&nbsp;diamentowej sukience.jpg|thumb|upright|Sukienka diamentowa Matki Bożej Częstochowskiej z&nbsp;zaznaczoną pszczołą]]
[[File:MBC w&nbsp;diamentowej sukience.jpg|thumb|upright|The diamond dress of Our Lady of Częstochowa with the bee encircled
Szukając czegokolwiek o&nbsp;diamentowej pszczole znalazłem coś innego: pszczołę na diamentowej sukience Matki Bożej Częstochowskiej. Zwyczaj ozdabiania najbardziej znanej katolickiej ikony w&nbsp;Polsce tzw. sukienkami, czyli odpowiednio wyciętymi blaszanymi ekranami, obitymi materiałem i&nbsp;obwieszonych klejnotami, trwa już od wieków.  Dwie najstarsze, które zachowały się do dziś, to sukienki rubinowa i&nbsp;właśnie diamentowa. Klejnoty przyszywane do sukienek to dary wotywne od wiernych, które przez lata gromadzono w&nbsp;klasztorze paulinów na Jasnej Górze. Wśród wielu motywów religijnych można tam znaleźć też zupełnie świeckie ozdoby, które darczyńcy nosili na sobie, zanim oddali je w&nbsp;prezencie „pannie świętej, co jasnej broni Częstochowy”. Na sukience, zwanej diamentową, oprócz ozdób w&nbsp;kształcie motyli, można też znaleźć jedną pszczołę.
Szukając czegokolwiek o&nbsp;diamentowej pszczole znalazłem coś innego: pszczołę na diamentowej sukience Matki Bożej Częstochowskiej. Zwyczaj ozdabiania najbardziej znanej katolickiej ikony w&nbsp;Polsce tzw. sukienkami, czyli odpowiednio wyciętymi blaszanymi ekranami, obitymi materiałem i&nbsp;obwieszonych klejnotami, trwa już od wieków.  Dwie najstarsze, które zachowały się do dziś, to sukienki rubinowa i&nbsp;właśnie diamentowa. Klejnoty przyszywane do sukienek to dary wotywne od wiernych, które przez lata gromadzono w&nbsp;klasztorze paulinów na Jasnej Górze. Wśród wielu motywów religijnych można tam znaleźć też zupełnie świeckie ozdoby, które darczyńcy nosili na sobie, zanim oddali je w&nbsp;prezencie „pannie świętej, co jasnej broni Częstochowy”. Na sukience, zwanej diamentową, oprócz ozdób w&nbsp;kształcie motyli, można też znaleźć jedną pszczołę.