A Royal Banquet in Cracow: Difference between revisions

Tags: Mobile edit Mobile web edit
Line 110: Line 110:
</ref> And if Nazi occupiers had claimed this historical figure as their own, then it was time to reclaim him for the Polish culture as Mikołaj Wierzynek.
</ref> And if Nazi occupiers had claimed this historical figure as their own, then it was time to reclaim him for the Polish culture as Mikołaj Wierzynek.


<!--
In Cold-War-era Poland, the Wierzynek restaurant was synonymous with Old Polish grandeur. This was where the few hard-currency tourists were directed to when they asked for the best restaurant in town and where international delegations were invited to sample what fine dining meant this side of the Iron Curtain. As Edward Szot, the restaurant's long-time manager, reminisced, the Kennedys came here to enjoy beef escalopes, George H.W. Bush consumed a venison haunch and a pork-loin roulade, and Fidel Castro was served export-grade chocolate. One of the most troublesome patrons of this establishment, known for its selection of game and other meats, was Indian Prime Minister Jawaharlal Nehru -- a vegetarian!<ref>{{Cyt  
In the People's Republic of Poland, the Wierzynek restaurant was synonymous with Old Polish luxuries. This was were the few hard-currency tourists were directed to when they asked for the best restaurant in town and where international delegations were invited to sample communist Poland's take on fine dining.  
 
W Polsce Ludowej Wierzynek był synonimem staropolskiego luksusu. To tutaj kierowano nielicznych dewizowych turystów, gdy pytali o&nbsp;najlepszą restaurację w&nbsp;mieście, i&nbsp;tutaj też zapraszano zagraniczne delegacje, by zakosztowały peerelowskiego wykwintu. Jak wspominał Edward Szot, długoletni dyrektor restauracji, rodzina Kennedych zajadała się tu eskalopem wołowym, George H.W. Bush konsumował comber z&nbsp;sarny i&nbsp;roladę ze schabu, Fidel Castro dostał czekoladę z&nbsp;Pewexu, a&nbsp;najwięcej kłopotu słynącemu z&nbsp;dziczyzny lokalowi przysporzył wegetarianin Jawaharlal Nehru.<ref>{{Cyt  
  | tytuł    = Przekrój
  | tytuł    = Przekrój
   | nazwisko r      = Mazan
   | nazwisko r      = Mazan
Line 125: Line 122:
  }}</ref>
  }}</ref>


[[File:Reklama Wierzynka.jpg|thumb|upright|Reklama restauracji Wierzynek („specjalność: potrawy pozarecepturowe”) z&nbsp;lat 1960.]]
[[File:Reklama Wierzynka.jpg|thumb|upright|Wierzynek restaurant advertisement from the 1960s]]
Ale już w&nbsp;latach 80. z&nbsp;wizytówki Peerelu stał się Wierzynek Peerelem w&nbsp;pigułce – za dawno nieodświeżaną fasadą szerzyły się kradzieże i&nbsp;przekręty, na które kierownictwo przymykało oko. W&nbsp;kolejnej dekadzie Polska przestała już być ludowa, ale Wierzynek pozostał w&nbsp;rękach państwowych, więc nic się nie zmieniło. Pracownicy sprzedawali poza ewidencją swój własny towar, kierownictwo niszczyło dokumentację, a&nbsp;prokuratura nie radziła sobie z&nbsp;wielowątkowym śledztwem. Ostatecznie w&nbsp;2002&nbsp;r. udało się skazać tylko dyrektora restauracji Stanisława K., który za niegospodarność (art. 296 kk) dostał dwa lata w&nbsp;zawieszeniu.<ref>{{Cyt  
In the 1980s, Wierzynek declined from communist Poland's shop window to communist Poland in a nutshell; beyond a decrepit façade, the restaurant was busier cooking books than food, with the management habitually turning a blind eye to widespread theft and graft. In the following decade, Poland was no longer communist, but little changed at Wierzynek, which continued to be state-owned. Employees sold their own unrecorded merchandise, managers destroyed financial documentation and prosecutors failed to investigate it all properly. In the end, in 2002, only the restaurant's director, officially identified as Stanisław K., was sentenced to two years of probation for mismanagement.{{Cyt  
  | tytuł    = Wyborcza.pl
  | tytuł    = Wyborcza.pl
   | nazwisko r      = Sidorowicz
   | nazwisko r      = Sidorowicz
Line 137: Line 134:
  }}</ref>
  }}</ref>


Tymczasem w&nbsp;2000&nbsp;r. Przedsiębiorstwo Turystyczno-Gastronomiczne Wierzynek S.A. wreszcie sprywatyzowano. Pan Janusz Filipiak, założyciel Comarchu i&nbsp;jeden z&nbsp;najbogatszych ludzi w&nbsp;Polsce, uznał, że po co zapraszać żonę na kolację, jeśli można jej po prostu kupić całą knajpę.<ref>{{Cyt  
Meanwhile, in 2000, the Wierzynek Tourist-Gastronomic Establishment was finally privatized. Mr. Janusz Filipiak, founder of the Cracow-based software house Comarch and one of the richest people in Poland, decided that inviting his wife to dinner was too cliché and why not buy her the whole restaurant instead?<ref>{{Cyt  
  | tytuł    = Rzeczpospolita
  | tytuł    = Rzeczpospolita
   | nazwisko r      = Kaczmarz
   | nazwisko r      = Kaczmarz
Line 145: Line 142:
  | wydawca  = Gremi Media
  | wydawca  = Gremi Media
  | miejsce  = Warszawa
  | miejsce  = Warszawa
  | data    = 1 czerwca 2013
  | data    = 1 June 2013
  }}</ref><ref>{{Cyt  
  }}</ref><ref>{{Cyt  
  | tytuł    = Bankier.pl
  | tytuł    = Bankier.pl
   | rozdział        = W&nbsp;Krakowie już nie ma państwowych restauracji – Wierzynek sprzedany
   | rozdział        = W&nbsp;Krakowie już nie ma państwowych restauracji – Wierzynek sprzedany
   | adres rozdziału = https://www.bankier.pl/wiadomosc/W-Krakowie-juz-nie-ma-panstwowych-restauracji-Wierzynek-sprzedany-126903.html
   | adres rozdziału = https://www.bankier.pl/wiadomosc/W-Krakowie-juz-nie-ma-panstwowych-restauracji-Wierzynek-sprzedany-126903.html
  | data    = 3 stycznia 2001
  | data    = 3 January 2001
  }}</ref> Pani Elżbieta Filipiak z&nbsp;córką zabrały się za przywracanie Wierzynkowi świetności zgodnie z&nbsp;własnym wyobrażeniem o&nbsp;kuchni średniowiecznej.
  }}</ref> And so Mrs. Elżbieta Filipiak and her daughter began their work on restoring Wierzynek to its former glory, in keeping with their own vision of medieval cuisine.


{{Cytat
{{Cytat
| W&nbsp;menu wierzynkowym, niczym na średniowiecznych stołach, złoci się kaczka, goszczą jaja przepiórcze, jawią się śledzie z&nbsp;beczki czy paruje żur na króliku, podawany z&nbsp;ziobrem wędzonym. Jest szynka z&nbsp;dzika, która pachnie jałowcem, śliwowica Mikołaja Wierzynka i&nbsp;wódka Koronna Kazimierza Wielkiego. Tak wyobrażam sobie menu, które układali kucharze krakowskiego rajcy i&nbsp;takie podaję.
| In the Wierzynek menu, as on medieval tables, reigns the golden roast duck, quail eggs, barrel-cured herrings and steaming-hot sour ryemeal soup with rabbit stock, served alongside smoked ribs. There is juniper-scented wild-boar ham, Mikołaj Wierzynek plum brandy and Casimir the Great vodka. This is how I imagine the menu composed by the Cracow councillor's chefs and this is what I serve.
| źródło = Elżbieta Filipiak cyt. w: {{Cyt  
| źródło = Elżbieta Filipiak as quoted in: {{Cyt  
  | tytuł    = Dziennik Polski
  | tytuł    = Dziennik Polski
   | nazwisko r      = Katarzyna
   | nazwisko r      = Katarzyna
Line 163: Line 160:
  | wydawca  = Polska Press
  | wydawca  = Polska Press
  | miejsce  = Kraków
  | miejsce  = Kraków
  | data    = 24 września 2012
  | data    = 24 September 2012
  }} }}
  }}  
| oryg  = W menu wierzynkowym, niczym na średniowiecznych stołach, złoci się kaczka, goszczą jaja przepiórcze, jawią się śledzie z beczki czy paruje żur na króliku, podawany z ziobrem wędzonym. Jest szynka z dzika, która pachnie jałowcem, śliwowica Mikołaja Wierzynka i wódka Koronna Kazimierza Wielkiego. Tak wyobrażam sobie menu, które układali kucharze krakowskiego rajcy i takie podaję.}}


Oprócz tego, zaraz obok, otwarła restauracje z&nbsp;kuchnią włoską i japońską, ''stakehouse'', sklep z&nbsp;czekoladkami – cokolwiek, byle tylko jakoś nadążyć za krakowską ofertą kulinarną. Co do samego Wierzynka, to jest w&nbsp;grodzie Kraka jedną z&nbsp;wielu przyzwoitych restauracji (choć nie znalazł się wśród [https://guide.michelin.com/pl/krakow/restaurants?max=30&sort=relevance&order=desc 25 krakowskich lokali uwzględnionych w&nbsp;przewodniku Michelin]) – za to niewątpliwie jedną z&nbsp;najdroższych.
Right next door, she also opened an Italian restaurant, a sushi joint, a steakhouse and a chocolate shop -- or just anything to keep abreast with Cracow's rapidly expanding gastronomic offer. As for Wierzynek istelf, it remains one of the city's many decent eateries (although not among the [https://guide.michelin.com/pl/krakow/restaurants?max=30&sort=relevance&order=desc 25 places in Cracow that have made it into the Michelin Guide]) and certainly one of the most expensive.


== Dodanie do dania ==
== Pike in the Polish style ==
<!--
Wróćmy do Wierzynkowej uczty i&nbsp;spróbujmy odpowiedzieć na pytanie najciekawsze: co tam podano do jedzenia? O&nbsp;kulinarnej stronie bankietu Długosz napisał tylko tyle, że wszystkiego było dużo.  
Wróćmy do Wierzynkowej uczty i&nbsp;spróbujmy odpowiedzieć na pytanie najciekawsze: co tam podano do jedzenia? O&nbsp;kulinarnej stronie bankietu Długosz napisał tylko tyle, że wszystkiego było dużo.