Forking around with history

Italian Greens from Italian Queens: Difference between revisions

← Older editNewer edit →
Line 128: Line 128:
</ref><br>*) Istnieją różne hipotezy co do tego, o&nbsp;jaką zupę chodzi; być może chodzi o&nbsp;„zupę złotą” podaną z&nbsp;kromkami chleba smażonymi w&nbsp;roztrzepanym jajku. }}
</ref><br>*) Istnieją różne hipotezy co do tego, o&nbsp;jaką zupę chodzi; być może chodzi o&nbsp;„zupę złotą” podaną z&nbsp;kromkami chleba smażonymi w&nbsp;roztrzepanym jajku. }}


Dopiero na wiosnę następnego roku Bona przybyła do Krakowa, aby zamieszkać na zamku wawelskim, którego wieloletnia przebudowa w&nbsp;modnym stylu renesansowym, prowadzona przez specjalnie sprowadzonych z&nbsp;Włoch architektów i&nbsp;rzemieślników, właśnie dobiegała końca.  
It wasn't until the spring of the following year that Bona arrived in Cracow to take up residence at Wawel Castle, whose lengthy renovation in the fashionable Renaissance style – carried out by architects and craftsmen specially brought from Italy – was just nearing completion.


[[File:Wesele Bony Sforzy.jpg|thumb|upright=1.2|left|Potrawy z&nbsp;bankietu weselnego Bony Sforzy [https://www.cardonews.it/2022/06/05/al-banchetto-della-regina-bona-sforza/ odtworzone w 2022 r. przez gimnazjalistów i licealistów z Bari]]]  
[[File:Wesele Bony Sforzy.jpg|thumb|upright=1.2|left|Dishes from Bona's wedding feast [https://www.cardonews.it/2022/06/05/al-banchetto-della-regina-bona-sforza/ as reconstructed in 2022 by high-school students in Bari]]]  
Królewscy posłowie jeszcze z&nbsp;Neapolu donosili Zygmuntowi, że jego nowa żona odznaczała się nie tylko urodą, wdziękiem i&nbsp;umiejętnością tańca, ale też wykształceniem i&nbsp;elokwencją, tak iż „w&nbsp;rozmowie, nauka i&nbsp;wymowa nie taka [była], jak jej płci właściwa, ale prawdziwie zadziwiająca” oraz że „nic nie wyrzekła, co by nie miało jakiejś wytworności bądź w&nbsp;przenośniach, bądź też w&nbsp;najozdobniejszym wysłowieniu się.”<ref>M. Bogucka, ''op. cit.'', s. 58</ref> W&nbsp;Krakowie, ku niemałemu przerażeniu polskiej szlachty, a&nbsp;pewnie i&nbsp;samego króla, okazało się, że piękna i&nbsp;wydekoltowana Bona miała także głowę do polityki i&nbsp;smykałkę do interesów. Małżonka władcy, która nie poprzestawała na rodzeniu następców, ale mieszała się też do spraw państwowych, budziła w&nbsp;konserwatywnej Polsce znacznie większe zdumienie niż we Włoszech, gdzie uczono ją, iż urodziła się, by władać mężczyznami. Bonie udało się nawet doprowadzić do tego, by w&nbsp;monarchii elekcyjnej, jaką przecież była Polska, jej jedynego syna Zygmunta Augusta wybrano i&nbsp;koronowano na króla w&nbsp;wieku dziewięciu lat, jeszcze za życia ojca.
Royal envoys had already reported to Sigismund from Naples that his new bride was distinguished not only by her beauty, charm and dancing skills but also by her education and eloquence, to the extent that “in conversation, learning and speech, she was not as one would expect of her sex, but truly astonishing,” and that “she spoke nothing that lacked a certain refinement, whether in metaphor or in the most ornate expression.”<ref>M. Bogucka, ''op. cit.'', p. 58</ref> In Cracow, to the considerable alarm of the Polish nobility – and likely the king himself – it turned out that the beautiful and décolleté Bona also had a head for politics and a knack for business. A royal consort who didn't stop at producing heirs, but also interfered in matters of state, caused far more astonishment in conservative Poland than in Italy, where she'd been taught that she was born to rule over men. Bona even managed to secure the coronation of her only son, Sigismund Augustus, as king at the age of nine – while his father was still alive – in what was, supposedly, an elective monarchy.


Z czasem przyczyni się to do powstania czarnej legendy Bony, wedle której królowa jawiła się „dobrą” tylko z&nbsp;imienia, w&nbsp;istocie zaś była chorobliwie ambitna, zachłanna, skłonna do makiawelicznych machinacji, malwersacji finansowych oraz – jak na renesansową Włoszkę przystało – do trucicielstwa. Pomawiano ją o&nbsp;otrucie swych dwóch pierwszych synowych (Elżbiety Habsburżanki i&nbsp;Barbary Radziwiłłówny) oraz dwóch ostatnich piastowskich książąt mazowieckich (Stanisława i&nbsp;Jana III). Na prędko anektowanym przez Polskę Mazowszu skłócona z&nbsp;synem Bona sama zresztą zamieszkała na osiem lat, po czym w&nbsp;końcu wróciła do Włoch. Tam polska królowa wdowa sama została otruta – prawdopodobnie na zlecenie króla hiszpańskiego Filipa II Habsburga, który był jej winny zbyt dużo pieniędzy, by mógł ją zostawić przy życiu.
In time, this contributed to the emergence of Bona’s “black legend,” according to which the queen was “good” only in name, but in reality was pathologically ambitious, greedy, prone to Machiavellian machinations and financial malfeasance, and – as befitted a Renaissance Italian – to poisoning her rivals. She was accused of having poisoned her first two daughters-in-law (Elisabeth of Austria and Barbara Radziwiłł), as well as the last two dukes of Masovia (Stanislav and John III). In Masovia – swiftly annexed by Poland – Bona, estranged from her son, lived for eight years before eventually returning to Italy. There, the Polish queen dowager was herself poisoned – probably on the orders of King Philip II of Spain, who owed her too much money to leave her alive.


No dobrze, a&nbsp;jak to było z&nbsp;tymi warzywami? Zaraz do tego dojdziemy, ale najpierw przyjrzyjmy się innej słynnej królowej rodem z&nbsp;Włoch, której życie potoczyło się torem dość do Bony podobnym.
Right then – but what about those vegetables? We’ll come to that in a moment, but first let’s take a closer look at another famous queen from Italy whose life followed a path quite similar to Bona’s.


== Katarzyna z&nbsp;Florencji ==
== Katarzyna z&nbsp;Florencji ==
Retrieved from "https://forkingaroundwithhistory.pl/index.php/Italian_Greens_from_Italian_Queens"